ettelaat newspaper

تاريخ خبر: دوشنبه 22 تیر 1388، 20 رجب 1430، 13 جولای 2009، شماره 24515دوشنبه 22 تیر 1388، 20 رجب 1430، 13 جولای 2009، شماره 24515

گشت‌وگذاري در بازار جانوران خانگي

اسيران قفس، در هواي رهايي

با خيزاب مدرنيته، بد و خوب با هم هجوم مي‌آورند. زندان‌سازي مدرن براي جانور خانگي، يکي از اين‌هاست. در حقيقت امروزه، گرايش قلبي به طبيعت، جايش را به گرايش به «مد» داده است.

راستي، نخست چه‌کسي پرنده‌اي را در قفس کرد؟

در برخي از افسانه‌ها و قصه‌هاي کتاب‌هاي خطي آمده است که مردماني در خانه، پرنده‌اي را به اسارت دارند. پس اين آيين، بايد سر دراز داشته باشد و بستگي‌ا‌ش با جامعه مدرن امروز نيست؛ تنها تفاوت در آن است که نسل بيشتر پرنده‌ها و جانوراني (مگر سگ و گربه و چند جانور انگشت‌شمار ديگر) که امروزه در قفس انساني گرفتار آمده‌اند، در آستانه نابودي‌ست؛ و پادِ گذشته، نگهداري از جانور در خانه، نه يک حس نوستالژيک به طبيعت(پدربزرگ‌گونه) و نه جبرانِ مافاتِ به دور افتادگي از دشت‌ودمن و نه کاستن از تنهايي برآمده از شهرنشيني، که بيشتر از سرِ مدگرايي‌ست.

اسير دو قفس

تا همين چندگاه پيش، خيابان مولوي گزينه دم‌دستي بود براي دسترسي به هرگونه جانوري؛ راسته مغازه‌هاي فرسوده و کهنه با وضعيت بهداشتي صفر که هيچ تناسبي با جانوران زيبا و حيوانات نجيب توي قفس‌شان نداشت. اما پس از اين‌كه شهرداري تهران بر آن شد ساماندهي را بر اين بازار چيره کند، هيچ چيز دگرگون نشد مگر اين که جانوران و پرندگان، رهسپار قفس تنگ‌تري شدند و نيز راهيِ هوايي خفه‌تر.

اکنون خواستاران پرندگان و جانوران به جاي روي زمين، در بازار دايردر زيرزمين، خريدشان را انجام مي‌دهند. به سخن ديگر، طرح گرد‌آوري و ساماندهي فروشندگان حيوانات، تنها سبب بده‌بستان پنهاني شده است و هرکس با يک پيش‌پرداخت‌اندک مي‌تواند هر سفارشي بدهد و پس از يک ساعت، سفارش‌اش را دريافت كند، حتي يک توله‌ يوز را در ازاي سپرده‌اي به مبلغ يك ميليون تومان. به گفته سرپرست انجمن حيوانات خانگي، برخي خواهان گرايش به نگهداري از جانوران وحشي مانند گراز نيز هستند.

بازار بي‌ديده‌بان

در بازار مولوي حتي گوزن زرد را با‌اندکي چانه‌زدن، مي‌توان به بهاي يک ميليون تومان خريد و توله‌پلنگ را به بهاي دوميليون‌تومان و عقاب‌طلايي را به بهاي صدهزارتومان.

مجلس شوراي اسلامي، خريد و فروش جانوران را قدغن کرده؛ ولي بازار همچنان داير است و هيچ قانوني نيست که بر اين خريدوفروش‌ها ديده‌باني داشته باشد. تنها ماده قانوني در اين مورد بر مي‌گردد به سال 1337 که آن هم تنها خريد و فروش مرغ را در بر مي‌گيرد.

با وجود سختگيري‌هاي دولت، باز هم بازار جانوران وحشي و خانگي در ايران به سبب بالابودن درخواست مشتريان داغ است؛ و اين مشتريان ـ از دهکِ متوسطِ جامعه ـ گوناگون‌اند؛ برخي تك‌فرزندند و بدون همبازي، برخي سالمندند و نيازمند يک همدم؛ و برخي زن‌وشوهرها بي‌بچه‌اند و راه‌چاره را در نگهداري از يک جانور در خانه مي‌بينند. پدر و مادرهايي نيز هستند که باور دارند با اين کار، فرزندشان حس مسئوليت‌پذيري مي‌يابد. برخي براي تأمين امنيت در خانه‌هاي تک‌افتاده، به سگ‌هاي نگهبان رو مي‌آورند و ديگر کسان، براي برآوردِ نيازِ عاطفي و ارضايِ حسِ جانوردوستيِ خود؛ و البته هستند افرادي که بي‌هيچ دلبستگي به طبيعت، کوشش دارند با داشتن يک جانور گران در خانه، به جرگهِ افراد دارا بپيوندند.

به گفته دکتر عبدالرضا باقري، مدير روابط ‌‌عمومي انجمن حمايت از حيوانات، «خريد و فروش جانوران به نام يک کالاي معمولي، کار درستي نيست. ما به مردم رهنمود مي‌دهيم حيواناتِ خانگيِ زياديِ خود را تحويل ما دهند.»

باقري همچنين گوشزد مي‌کند که «واردات غيرقانوني اين جانوران، پيرو قرنطينه نيست و چه بسا بيماري را نيز با خود وارد کشور کند. پرورش‌دهندگان نيز نه تخصص تأييدشده دارند و نه پروانه کار و نه محل مناسب؛ و جانوران در وضعيت خوبي پرورش نمي‌يابند. از سويي، به سبب درخواست فزاينده بازار، شکارچيان با به خطر‌انداختن جان خود، جانور و محيط‌بانان، به شکار مي‌پردازند.»

باقري مي‌افزايد: «شايد براي به کنترل درآوردن بازار، چاره‌ناچار، پذيرش اين صنعت باشد و تدوين يک قانون براي بازديد و بازرسي و زنده‌کردنِ حقوقِ حيوانات.»

دوگانه بازار

بازار دوم، تجريش است. دنبالچه همان بازار مولوي ولي با جانوران ديگر. بازار تجريش (پشت بازار سرپوشيده ميدان) جايي است براي خريد جانوران ظريف‌تر.

در اين بازار كه نسبت به بازار زيرزميني مولوي، بسيار پاکيزه است، بسته به پسند مشتري، هر گونه جانور مانند خرگوش و گربه و همستر يافت مي‌شود. يک نکته گفتني آن که در اين بازار، نژاد و تيره جانور، برآوردکننده بهايش نيست، بلکه ظاهر ندار يا داراي مشتري‌‌ است که به فروشنده، اين جسارت را مي‌دهد که يک سنجاب كوچك نجيب را بالاي 20هزار تومان حساب کند و گاه بهاي يك گربه گران را تا 5 هزار تومان پايين بکشد.

پرندگان قفسي

باغ هرندي(قلمرو خيابان دامپزشكي و دكتر قريب) جايي ا‌ست که پرندگان گونه‌هاي تزييني و خوشخوان مانند بلبل، قناري، طوطي، مرغ‌عشق، مرغ مينا و قناري برزيلي اجازه دارند تا رسيدن مشتري از پشت ميله‌ها، به تماشاي شهر شلوغ بنشينند و به جاي هواي پاک طبيعت، هواي آلوده دودناک را نفس بکشند.

فروشندگان دوره‌گرد و سيار اين پرندگان نيز به جاي کار و توليد، به بيکاري پنهان دچارند و هنگامي که با ايشان سر گپ را باز مي‌کني، تنها در انديشه خريد و فروش‌اند و آن‌چه برايشان تهي از اهميت است، همانا سرنوشت پرندگان زبان‌بسته است؛ پرندگاني که بهايشان از 2000 تومان آغازشود و به يک ميليون مي‌رسد. براي نمونه، يک عقاب، شاهين، باز و لاشخور که زيستگاه‌شان کوه و دشت است، در چنگ اين دستفروشان تا ميليون‌ها تومان فروخته مي‌‌شود.

قيمت‌گذاري در اين بازار، به گفته برخي از فروشندگان، سليقه‌اي است و فهرست بهايي براي فروش اين پرندگان وجود ندارد. به همين سبب، ديده مي‌شود بهاي برخي از پرندگان، سر به 20ميليون‌ تومان مي‌سايد.

زيبايي؛ بلاي‌جان

پرنده‌ها از گونه‌گوني ويژه‌اي برخوردارند. برخي براي تقليد صدا و برخي نيز براي زيباييِ ظاهر، مورد توجه‌اند، مانند: بلبل، قناري، طوطي، مرغ‌عشق و مينا؛ که در اين ميان، قناري‌طلايي خواهان بيشتري دارد. پرندگان رنگ‌به‌رنگ نيز هوادار دارند. پرنده‌اي با رنگ روشن و پرهاي زرد، قرمز و سبز، خريدارهاي بيشتري به سوي خود مي‌کشد.

در بازار خريد و فروش پرندگان، بيشتر دادوستد در رده 2000 تومان است و گاه يک بلبل، 2 ميليون تومان مي‌ارزد. پرنده‌هايي هم هستند که بهاي نجوميِ20 تا 30 ميليون تومان دارندقيمت يک پرنده سخنگوي آرماکائو يا خاکستري، کمتر از 10 ميليون تومان نيست. روشن نيست اين همه پرنده ناياب و با شکوه، چگونه وارد بازار ايران مي‌شود. هم طوطي‌ هندي هست، هم آفريقايي و هم ايراني؛ که بهاي آفريقايي آن از همه بالاتر است. پرنده‌هاي شکاري مانند عقاب، شاهين، باز و حتي لاشخور تا 15 ميليون تومان نيز بده‌ بستان مي‌شوند.

دکتر باقري درباره اين که چرا انسان بايد به خود اجازه دهد پرنده را به جاي طبيعت آزاد، در قفس نگه دارد، ديدگاه تخصصي دارد.

وي مي‌گويد: «نسل اين‌ پرندگان خانگي که وحشيِ آن‌ها بوميِ استراليا است، از زمان‌هاي گذشته تاکنون، به شيوه زندگي در قفس، دگرگون شده و به جز قفس، راه ديگري براي نگهداري از اين پرنده‌هاي خانگي نيست.

زندگي اين‌‌ها در صورت رهاشدن، به يک روز نمي‌کشد و از بي‌غذايي و بي‌آبي مي‌ميرند، زيرا ناتوان از يافت غذايند.»

خواستاران سکوت

بورس پرندگان چهچه‌زن، نسبت به گذشته، دچار رکود است. امروزه، پسند مردم تا اندازه زيادي دگرگون شده و گويي هياهوي شهر، شهرنشينان را حتي از آواي پرنده‌هاي خوشخوان نيز گريزانده است؛ که رويکردها نشان از نگهداري از جانوران خانگي آرام و بي‌آوا مي‌دهد. از کجا معلوم، شايد همين سبب شود که از اين پس، آزاديِ پرندگان در طبيعت، کمتر مورد يورش قرار گيرد.

اکنون در بازار، خواهندگان فانتزي‌ها مانند سنجاب و همستر و گربه پيشتازند. برخي شيفته غذاخوردن و دم زيباي سنجاب‌اند.

خواهندگان، براي سنجاب‌هاي آموزش‌نديده، بهايي بين 10 تا 30 هزارتومان و براي سنجاب‌هاي دست‌آموز از 400 هزار تا 2 ميليون‌تومان مي‌پردازند. اما همستر هم براي تازگي و هم براي پاکيزگي خود، هوادار زيادي دارد.

شباهت‌اش به قناري معدن که به اندک آلودگي، واکنش نشان مي‌دهد و مي‌ميرد، سبب شده است، نام جانور کم‌خطر به خود بگيرد. همسترها براي رفتار آرام و نيروي فراگير در يافتن اشيا و غذا نيز مورد توجه‌اند. گونهِ قهوه‌اي‌اش به سبب سکوت و بهاي پايين و نيز زادآوريِ بالا، گرايش مشتري‌ را به سوي خود کشيده است. بهايي بين 2 تا 15 هزار تومان بر پايه سن و ظاهر، روي اين جانور عمرکوتاه، گذاشته مي‌شود.

پس از همسترها، دومين رده پرهوادار از آنِ گربه‌هاست كه با وجود زمينه‌داشتن براي انتقال بيماري، باز هم دوستداران خود را حفظ کرده است.

گربه‌ها بهاي پُر فرود و فرازي دارند. نژاد پرشين از همه گران‌تر است و سر به 2ميليون تومان هم مي‌زند. يک نوزاد گربه اصيل ايراني، نزديک به 300 تا 500 هزارتومان دست به دست مي‌شود و اگر به هر شيوه، به خارج فرستاده ‌شود، بهاي بالاي 10 ميليون ‌تومان به خود مي‌گيرد.

پشمالوهاي گران‌بهاي ايراني، مشهور به «پرشين‌کَت» به سبب پيکر بزرگ و زيباي خود، دوستداراني دارند که در بازار داخلي از 300 هزار تا 4 ميليون تومان برايش پول پرداخت مي‌كنند. کشورهايي مانند فرانسه و آلمان، گربه‌هاي ايراني را به بهاي بسيار پايين خريداري مي‌کنند و در بازارهاي خود به چندبرابر به فروش مي‌رسانند. هندوستان نيز چندسالي است به جرگه فروشندگان گربه ايراني پيوسته است. در ايران، خريد و فروش سگ‌هاي آپارتماني قدغن است.

مجلس نيز همراه‌داشتن سگ را در خيابان و اتومبيل، بزه اعلام کرده است. به دليل مسائل شرعي نيز، معمولا سگ‌ها براي ورود به خانه هم با مخالف‌ روبرويند، با اين همه، هنوز خريد و فروش مي‌شوند و سگ‌هاي نگهبان، سگ‌هاي شکارچي و سگ‌هاي زينتي، هر يک مشتريان ويژه خود را دارند.

يک رازِ گرايشِ به سگ، شايد براي وفاداريش است و ديگر آن که آن‌ها در شمارِ جانوراني‌اند‌ که بسيار زود با انسان اُخت مي‌شوند و نگهداري آن‌ها به نسبت، کم‌هزينه است. يک فروشنده در اميريه مي‌گويد: «از 132 گونه شناخته شده سگ، نزديک به 17 نژاد: سييرين‌هاسکي، پيکينزشاربي، بت‌پول، جرمن شپرد، گريت‌دين، شين‌لو، بول‌داگ، تري‌ير، دوبرمن و ژرمن‌شفرد در ايران وجود دارد. بيشتر سگ‌هاي موجود در بازار ايران، از آلمان، ترکيه، چين، مالزي، ارمنستان و بلژيک، قاچاقي وارد مي‌شود. يک «تري‌ير» پنج‌ماهه، 200 هزارتومان است و يک سگ نگهبان نژاد ژرمن‌شفرد، 350 هزارتومان. سگ‌هاي نگهباني هم هستند که گاه، بهايي بيش از 5 ميليون تومان دارند.»

پلاسکو

آکواريم‌دارها ماهي‌هاي گوشتخوار و «سلطنتي» را تا 100هزارتومان از ساختمان پلاسكو تهيه مي‌کنند. زيرزمين ويژه ساختمان پلاسكو، از آنِ جانورانِ ويژه و خريداران ويژه است و کساني که در دو بازار مولوي و دامپزشکي، جانوران دلخواه خود را نمي‌يابند، روانه اين بازار مي‌شوند.

لاك‌پشت‌هاي كوچك و بزرگ، گونه‌هاي ماهي‌هاي تزييني با بهاي گوناگون، پرندگان ريزنقش همچو «فنچ» و «سينه‌سرخ» در اين ساختمان بازرگاني مشهور تهران، گسترده است.

چهارراه سيروس

ديگر بازارهاي جانوران خانگي در چهارراه سيروس و ميدان اول نازي‌آباد، گهگاهي‌ و غيردائمي‌ست. دور و بر دادوستد و نگهداريِ جانوران خانگي، شغل‌هايي نيز پديد آمده كه از شمار: فروش غذاهاي ويژه، قفس‌فروشي و آرايشگري جانوران است. کساني هستند که براي آرايش موي يك گربه پرشين يا سگِ نژادِ عروسكي خود، به پيرايشگران خيابان ظفر، تا 70 هزار تومان مي‌‌پردازند يا براي تهيهِ غذاي خارجيِ موجود در داروخانه‌ها تا 10‌هزار تومان هزينه ‌مي‌کنند.

دکتر باقري در اين باره مي‌گويد: «متاسفانه خواست انسان بي‌پايان است و هر روز يک جانور را که در طبيعت وحشي به سر مي‌برد، براي اهلي‌کردن به اسارت مي‌گيرد. براي نمونه، اکنون ايگوآنا (گونه‌اي مارمولک گياهخوار) را از تايلند قاچاقي وارد کرده‌اند و در تراريوم نگه مي‌دارند.»

اين مدير روابط‌عمومي مي‌‌افزايد: «بسياري از جوان‌ها گمان مي‌کنند، جانوران خانگي، بازيچه يا عروسک‌اند؛ و چون گرايش‌شان قلبي نيست، پس از مدتي دل‌شان را مي‌زند و نمي‌دانند با حيوان چه کنند.»

ع درويشي

codex24x

page05

ارسال خبر از طريق ايميل

نسخه مناسب چاپ

PDF صفحات روزنامه